31 Ekim 2017 Salı

FAS' TA YAŞAYACAKLAR İÇİN ÖNERİLER



Fas ta yaşamaya karar verdiniz veya şartlar gereği kendinizi  Fas ta buldunuz diyelim. Peki Fas ta yaşamak nasıldır? Altı yıldır bu ülkede yaşayan biri olarak burada yaşayan, yaşamış olan Türklerin de deneyimlerini derleyip paylaşmaya karar verdim.

Sizin tahmin ettiğinizden çok daha fazla Türk vatandaşı bu ülkeye yaşamaya geliyor. iş, evlilik ve farklı nedenlerle. Yaşaması aman aman zor bir ülke değil. Her ne kadar Arapça bilmiyor olsanız da İngilizce, Fransızca hatta işaret diliyle bile anlaşmanız mümkün. Fas halkı iletişim kurmakta epey başarılı.

Sosyalleşme konusuna gelince bu  ülkede arkadaşsız kalmazsiniz. Dil kursuna, spor salonuna yazılmak veya bu ülkede yaşayan Türklere ulaşmak  çevre edinmenin en kolay yolu. Çat kapı gelecek insanlardan rahatsızlık duymam derseniz komşuluk yapabilir yine kolay yoldan çevre edinebilirsiniz. Hele ki şirket vasıtasıyla geldiyseniz çevre edinmek için aman aman uğraşmaniza gerek bile yok. Onlar sizi bulur.

Fas kralı ile ilgili yorum yapmaz, Facebook vb.ortamlarda paylaşım yaparken dikkatli olursanız iyi olur.  Ayrıca Fas topraklarında yaşayan,  halkın rızkına ortak olup  ev, araba alacak kadar para kazanan,  buna rağmen her fırsatta şükredecegine bu ülkeyi yerin dibine sokmaktan keyif alan Türklere uymazsaniz uyum süreciniz  kolaylaşır.

Şirket vasıtasıyla bile gelmiş olsanız işinizi  zorlaştıranlar olacaktır. Sonuçta kendi halkının yapacağı işi başka bir ülke vatandaşına  yüksek maaşla yaptırılması hoşlarina gitmiyor. İş kurmak amaçlı geldiyseniz bir çok Türk vatandaşı bu ülkede iş kurdu fakat işler istediği gibi gitmedi geri döndü. Kimi restaurant açtı kimi dondurmacı kimi tatlıcı kimi de butik. Kazancı kurtarmadı. Ciddi bir sermaye istiyor veya fabrikasyon bir yatırım olmalı ki iş yapabilesin. İş disiplini, çalışma anlayışı da bu ülkede biraz farklı olduğu için şirkete alacağınız Fas li işçilere baktıkça Türkiye nin iş disiplinini  mumla arayabilirsiniz.😂  Hastayım diyerek işe gelmeyenler aklima gelen ilk örnek.

İş imkanının en iyi olduğu şehir Kazablanka,  dolayısıyla nüfus çok. Yasamak zulüm. Tanca da ileride Kazablanka kadar iş imkanı sunacak bir şehir olma yolunda ilerliyor. Umarım akıbeti Kazablanka gibi olmaz. Yaşanılır şehir olarak devam eder. Yaşanacak diğer şehirler olarak Rabat ve Marakeş diyebilirim.

Türkiye'de olan her yiyeceği burada bulmanız mümkün yeter ki araştırın. Türk kahvesini arasaniz da bulamazsınız şimdiden söyleyim ama çok çeşit kahve satılıyor. Tek sorun kahve olsun. 😂 Tüp, elektrik fiyatları Türkiye ye nazaran daha uygun. Yöresel yemekler harika. Pizzadan tatlıya kadar herşeyi gönül rahatlığıyla yiyebilirsiniz. Kısaca bu ülkede aç kalmazsiniz. Marketten ziyade pazar alışverişini tavsiye ederim. Hem ekonomik hem de çeşit çok.



Ev kiraları 1500 Dirhem den başlar. Tabii ki sizin standartlarınıza o evler uymaz. Oturulabilir bir semtte orta karar bir evin kirası 3000 Dirhem den başlar. Merkezi konumda güvenlikli  sitede oturacaksaniz en fazla 8000 Dirhem ödenir. Hatta 8000 Dirhem bile fazla ama  neyse... Villa veya çok lüks eşyalı daire olmadığı sürece oturduğunuz eve  fazla para ödüyorsaniz  bilin ki sizi öpmüşler. Ev kiralamak için eşim tek gittiğinde verilen fiyat 3000 Dirhem olup evi görmek için eşimle birlikte gittiğimde adamın söylediği rakam iki katına çıktı. Bilmem anlatabildim mi? Fas li güvenilir bir arkadaşınız varsa onunla ev bakın ve pazarlığı ona bırakın derim.

Ev temizliğini yapacak vaktiniz yoksa eve temizliğe gelecek kadını iyi seçin. Mümkünse çevrenizde bulunan kişilerin evine temizliğe giden güvenilir  biri olsun. Aksi takdirde evinizde maddi değeri olan eşyalarınız kaybolabilir. Ayrıca kadına tuvaleti temizleyecegi vileda bezini ayri, mutfağı temizleyecegi vileda bezini ayri verin ve açıklayın. Aksi taktirde heryeri aynı bezle silebilir.😏 Bu konuyu  yakın zamanda  'Fas / Ev ve Sokak temizliği ' yazımda açıklayacağım. Ev temizliği için 100Dirhem ve taksi ücreti 20 Dirhem yeterlidir fakat ev büyükse ve iş talebi çoksa rakam 150 Dirhem de olabilir artı taksi ücreti.

Bu ülkede araban yoksa çölde su arayan bedevi gibi yollarda taksi gözlersin. Zordur taksi, otobüs gibi ulaşım araçları ile yolculuk. Hele Kazablanka da hayattan soğuma sebebidir.  Muhakkak bir araç temin edilmelidir. Aracı park edeceğiniz zaman içinde poşet, kıyafet vs bırakmak hırsıza davetiyedir. Otopark görevlisi olmayan bir cadde üstüne park edilen aracı yerinde bulamamak olağandır. Gece ve gündüz otopark halindeki araçları nöbet bekleyen adamlar olur. Eğer ki site içinde apartman girişinde garaj yoksa bu adamlara gündüz ve gece için aylik  ücret ödeyip aracınızı sokağa park edebilirsiniz. Gündüz ve gece görevlisine ayrı ayrı 150 Dirhem ödenir.  Aracınızı gün içinde yol üstünde bir yere park edeceksiniz 2 dirhem ödersiniz. İster 5 dakika dursun ister bir saat.



Yolda yürürken cep telefonunuzla konuşurken dikkatli olunmalıdır. Elinizden kapıp kaçarlar.  Araç içinde telefon ile konuşacaksaniz da camın kapalı olduğundan emin olun. Cam aralığından elinizi tersine büküp telefonu kapmasinlar.  Yine sırt çantası falan kullanmayın. Pasaport cüzdan telefon ne varsa alırlar. Çalınan Telefonunuza ulaşmak için numaranızı arar ve ulaşabilirseniz buluşma yeri söyleyip eşyalarınızı geri verirler elbet para karşılığı. Eğer aksiyon seviyorsanız  deneyebilirsiniz.😂 Ayrıca telefonu cebinize koyup çarşı pazar gezmeyin, çantanın fermuarı hep kapalı olsun. Adamın kolundan kan alacak kadar elleri hafiftir hırsızların.

Yabancı olduğunuzu fark eden dilenciler ve yerel halktan para isteyenler olacaktır. Para vermek istemediğiniz durumda hiç konuşmayın ve yürüyün aksi takdirde kurtulamazsiniz. Para verdiğiniz esnaftan aldığınız para üstünü anında sayın. Alışveriş yapacağınız zaman turistik yerlerden uzak durun veya size söylenen fiyatın altında rakamda anlaşın. 59 Dirhemlik oyuncağı sırf yabanciyim diye 100 Dirheme satmak isteyen oldu. Örnek olarak yazdım gerisini siz düşünün. Taksiye bindiyseniz taksimetrenin açık olup olmadığını kontrol edin.

 Son olarak terasın bir altındaki dairede veya birbirine yakın balkonlu dairelerde oturuyorsanız sokağa çıkmadan önce tüm pencereleri balkon kapısını kilitlemeyi unutmayın. Fas i kötülemek değil amacım biraz  uyarı niteliğinde diyelim yazdıklarım.  Her ne kadar Ülkemizde de aynı olaylar  yaşansa da Fas ta yaşananlar daha derin iz bırakıyor.  Umarım bu yazdıklarım  işinize yarar. Bir sorunuz olursa yorum bölümünden bana ulaşabilirsiniz. Klavyede sorun olduğu için zaman zaman bazı kelimelerin yazılışı farklı oldu. Affola.

Okuduğunuz için teşekkür ederim.
Sevda ALAN ELARABY

20 Ekim 2017 Cuma

FAS' TA GELİN & KAYNANA DURUMLARI



Bir evliliği etkileyen en önemli kişilerden biri KAYINVALİDE dir. İstanbullu Gelin dizisine bakanlar bilir. 😅

Fas ta kayınvalide gelin ilişkisi genelde kayınvalide nin idareci tavrıyla  gider.  'Gençtir,  cahildir hoş göreyim ' mantığı vardır yaşlılarda. Nişanlı kızlar ise genelde evlenene kadar kayınvalidesinin yanında mahcup  pozlar sergiler evlendikten sonra  rahata erer, kendi olur. Hatta bazıları ses yükseltme, tavır alma... vs. diye ileri bile gider.

Erkek anneleri oğluşum diye çocuğunu sahiplenmez.  Oğlu iyi bir evlilik yapsın,  eşi ile mutlu olsun o da maddi manevi olabiliyorsa destek olsun ister. Torununa seve seve bakar. Karı koca arasında sorun varsa körüklemez. Hatta gelin hafif sıyrık, geçimsiz bile olsa ses çıkarmaz.  Aile içine giren gelin, evin kızı gibi görüldüğünden tatlı dille konuşulur. Çoğu zaman pohpohlanır.  Damadı olan kayınvalideler ise kızını rahat ettirmek ister ve kat kat binalarında boş daireleri varsa damadı ve kızına verirler.  Kızının hoş tutulmasını isteyen aileler  damadını hoş tutar.

 Eşimin ailesi, akrabalarıyla  aynı   binada altlı üstlü oturur.  Ben aileye giren ikinci gelinim. Benden sonra dört gelin daha girdi aileye.  Gelinler arası mukayese yapılır  mı? Evet. Güzellik, karakter, mutfak işlerinde hünerli olmak... Gelinler arası kıskançlık olur mu? O da  maalesef evet! Damatlar arası mukayese olur mu bilmiyorum çünkü eşimin ailesinin apartmanında erkek sayısı çok. Azınlık kızlardan da evlenen yok ki şuraya iki satır gözlemlerimi yazayım.

Kahkahalarla gülen ve güldürmeyi seven biriyim.  Mutfağa pek girmem,  misafir geldiğinde ise cee yapar odama çekilirim fakat buna rağmen aileye giren her gelin benimle mukayese edilir. Bunun Türk olmamla alakası var çünkü bu ülkede Türkler çok seviliyor el üstünde tutuluyor.  Mukayese yaparak gelinlerin arasında kıskançlığa sebep olacaklar diye düşünürdüm nitekim de oldu, oluyor.    😨 Neyseki aynı şehir ve binada oturmuyorum da gözler çok üzerimde olmuyor.


Kayınvalide ile aynı evde oturan gelin sayısı da  fazla. Sonuçta bu ülke insanı dört beş çocuk yapıyor.  Kayınvalide ile aynı evde oturmayı kabul eden kızımız üç oda bir salon evde k.peder, k.valide, görümceler... ile ortak alanı paylaşmayı kabul etmiş oluyor. Welcome to çarşaf gibi hayatlar. Hapşursan çok yaşa diyecek insan çok 😅 Aynı evde oturma sebebi  tabii ki zor hayat şartları. Aile evinde para biriktirip ev alabilenler eninde sonunda  aile evinden  ayrılıyor. Anlayacağınız  kara kaş kara göz için kayınvalide ile  aynı evde oturulmuyor. 🙈

Kayınvalidem bize geldiğinde veya biz gittiğimizde oturup aman aman muhabbet edebilen biri değilim. O, şunu dedi, bu böyle davrandı türünden klasik konular ilgimi çekmiyor.  E bir de kuşak, dil farkı olunca  iletişim daha da sınırlı oluyor. Sevdiği bir filmi açıyorum, çay & kahve yapıyorum, bize kalmaya geldiyse iş yapmasına müsade etmiyorum.  Dinlenmesini,  torunu ile zaman geçirmesini sağlıyorum. İletişimin yalın hali.

Zamanını iyi değerlendiren kimseler başkaları ne demiş ne konuşmuş ne yapmış ile zaman öldürmez. Kayınvalidem bu gelişinde konuşmak için muhabbet konusu açınca  ücretsiz okuma yazma kurslarına kayıt olmasını tavsiye ettim. Evlerine  yakın kurs var. Binadaki akraba kadınları da yanına al, git değişiklik olur hem de işinize yarar bilgiler öğrenirsiniz dedim. Kayınvalideciğim sen okumayı öğren ilk kitabın benden.  Cinali  Fas' ta 😅

Genel anlamda bu ülkede aileler evliliğin destekçisidir. İnsanlar  da olabildiğince geçimlidir. Özgür kız olayım, tek taşımı kendim alayım. Yok öyle bir dünya burada.  Evlenmek, çocuk doğurmak süslüyor kızların rüyasını. Hayat şartlarının zorluğu bekar sayısı ile doğru orantılı.   Fas lı erkekler başka ülke vatandaşı kızlarla da evlenince hepten evlenilecek adam sayısı azalıyor.  Henüz tanışmadım tanışır mıyız onu da bilmiyorum ama Fas ' ın Tanca  topraklarına Fas lı ile evlenen bir Türk gelin daha gelmiş diye öğrendim.  Fas lı kızlara da koca bırakın hu huu 😁



Kısmetse gelir Fas tan Tunus tan Yemen den kısmet değilse gelir Mars tan Satürn den Jüpiter den 👽

Gelin ve kaynananın gül gibi geçindiği topraklardan  selam olsun. Sağlıkla, sevgiyle kalın.

Okuduğunuz için teşekkür ederim.
Sevda ALAN ELARABY



11 Ekim 2017 Çarşamba

FAS' TA EŞ SEÇME FESTİVALİ / IMILCHIL



Imılchıl eş seçme festivali bir efsaneye dayanır.

Bir zamanlar, Atlas dağlarının kalbinde, Tislit adlı genç bir kız vardı. Tislit şaşırtıcı derecede güzeldi, hayat doluydu. (Görmedim ama siz öyle hayal edin 😂) Bir gün genç bir çobanla tanıştı. Konuştular, eğlendiler sonra ait oldukları  kabileyi  birbirilerine söylediler. Düşman Kabile den olduklarını öğrenince çok üzüldüler ve görüşmelerini gizli tutmaya karar verdiler.

  Isli, A't Yazza kabilesinin oğlu, Tislit, A't Brahim kabilesinin kızıydı.  Tislit, güvenebileceği tek kişiye, yani annesine, Isli'ya olan sevgisini anlatıp, yardım istedi.  Annesi,  bu görevin çok zor olduğunu, heveslenmemesini söyledi. Isli de aynı gün babasına, düşman kabilenin kızı Tislit ile  evlenmek istediğini açıkladı. Aile karşı çıktı.  Gece olunca İki köy arasında bir tepede buluştular. Ebeveynlerinin kararını değiştirecek bir şey olmadığı açıktı. Umutsuzluktan gece gündüz ağladılar. Gözyaşlarından  Isli ve Tislit ismini taşıyan ikiz göller oluştu. (Ne gözyaşı varmış bre 😨 Orman yangını olsa itfaiyeye gerek yok.😅 ) Efsaneye göre gözyaşlarından oluşan gölde intihar ettiler ve boğuldular. (Gazoz olma efsane ol dedikleri buysa GAZOZ kalın derim. 😄)

Gençlerin ölümünden derin üzüntü duyan iki kabilede aşiretin yaşlıları  toplandı ve böyle bir acı  tekrar yaşanmasın diye gençlere hayat partnerini seçme hakkı verildi. Böylelikle her sene hasat zamanı bitiminde festival gerçekleşmeye başladı ve günümüze kadar geldi.


Muhakkak vakti zamanında kavuşamadığı için intihar eden iki sevgili olmuştur fakat bunun gözyaşlarından göl oluşması kısmı kesinlikle efsane 😁 Adamlar hayal kurmakta uzay diyeyim.

Ben seçilmem seçerim pozu 😊

Fas'ın Orta Atlas dağlarının göl platosunda düzenlenen,  dağlardan çok sayıda  kişinin sürüleriyle atları ve develeri ile gelip  üç gün boyunca çadırlarda kaldığı,  bir arada eğlendiği  Amazigh Imilchil Şenliğinde resmi evlilik gerçekleşmez. Zaten Fas ta evlilik işlemleri o kadar basit değil. En az iki hafta koştururlar insanı. Eşini seçenler arasında hediyeleşme olur,  nişan gerçekleşir ve evlilik olacağına  dair evrak imzalanır.

Bin gönlüm olsa birini bile vermem diyeceğim bir gevrek gördüm sanki 😂😂

Bir zamanlar bölgede elli aşiret üyesinden oluşan  özel bir "aile meselesi"  olan bu şenlik,  dünya çapında duyulunca turistlerde nasiplenmiş.   Hem Fas'tan hem de yurtdışından çok sayıda ziyaretçi katılımı ile gerçekleşen bu festival için Fas'taki en güzel ve özgün halk toplantılarından biridir diyebilirim. Araştırdığım kadarıyla
birlikte eğlenilen, dans edilen coşkulu bir ortam.  Görücü usulü evlilik veya baskı yok. Daha ne olsun...

Çadırımın üstüne şıp dedi damladı 😅☺

Altı senedir Fas ta olmama rağmen böyle bir festivali hiç duymamıştım. Benim gibi Fas ta yaşayan ve öğrendiği bilgiyi benimle paylaşan Hatice ablam sağolsun. (Çok teşekkür ederim)  Sayesinde merak edip araştırdım  ve ayrıntılı olarak yazmaya çalıştım.

Ne işime yarar bu bilgi  diyecek olursanız 😮 Evlenmek isteyip te aradığını bulamayanlara tavsiye edersiniz veya girdiğiniz ortamda konuşacak konu tükendiyse  bu konuyu açarsınız hiç olmadı beyninizin ücra köşesine gömersiniz. Mezar taşı istemez.  😂😁

Sağlıkla, sevgiyle kalın.
Okuduğunuz için teşekkür ederim

Sevda ALAN ELARABY